Od lipca 2016 r. w Polsce obowiązuje klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania, zwaną również klauzulą optymalizacyjną lub klauzulą obejścia prawa podatkowego, służąca do zwalczania optymalizacji podatkowej. Klauzula ta umożliwia organom podatkowym kwestionowanie transakcji nakierowanych na osiągnięcie oszczędności podatkowych, tj. nie mających uzasadnienia biznesowego. Z tego względu ryzyko podatkowe wiążące się z popularnymi w ostatnich latach transakcjami optymalizacyjnymi (np. amortyzacja wartości rynkowej znaku towarowego) znacznie wzrosło. W konsekwencji, w przypadku wielu transakcji, które mają skutki podatkowe (reorganizacje, restrukturyzacje) należy przeanalizować – niezależnie od ustalenia, jakie koszty podatkowe pociąga za sobą dana reorganizacja / restrukturyzacja – czy nie istnieje ryzyko oszacowania przez organy podatkowe dodatkowych zobowiązań podatkowych.

Należy jednak zaznaczyć, że klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania została przewidziana w celu walki fiskusa z dużymi korporacjami, które przez stosowanie agresywnych optymalizacji podatkowych narażały budżet państwa na wielomilionowe straty. Wyrazem takiej roli klauzuli obejścia prawa podatkowego jest jedna z przesłanek do zastosowania klauzuli, a mianowicie – klauzula może być wykorzystana, jeżeli korzyść (oszczędność) podatkowa podatnika wyniosła więcej niż 100 tys. zł w ciągu roku podatkowego. Kwota 100 tys. zł to kwota zaoszczędzonego podatku. Zakładając stawkę podatkową na poziomie 19% (spółki oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, rozliczające się w ramach podatku liniowego), wartość kosztu podatkowego w ciągu roku, jaki można rozpoznać bez narażania się na ryzyko zastosowania klauzuli podatkowej to nieco ponad 500 tys. zł. Nie jest to mała kwota.

Dodatkowo same przepisy podatkowe przewidują możliwość korzystania z rozmaitych ulg, zwolnień i innych korzyści, jak również rozpoznawania kosztów, które mogą się przyczynić do obniżenia obciążeń podatkowych. Dlatego też, pomimo obowiązywania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, dla przedsiębiorców dostępne są w dalszym ciągu rozwiązania zgodne z prawem i przyczyniające się do zwiększenia przepływów finansowych generowanych przez prowadzony biznes.

Ważne zagadnienia:

  • klauzula optymalizacyjna,
  • klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania,
  • klauzula obejścia prawa podatkowego,
  • uzasadnienie ekonomiczne transakcji,
  • korzyść podatkowa.